Thứ Năm, 30 tháng 7, 2015

Người Việt "giống đười ươi"?

Charles Darwin đã tìm ra nguồn gốc loài người và Anber Einstein xác nhận.


Phùng Khắc Khoan (1528 - 1613), tự là Hoằng Phu, hiệu là Nghị Trai, người làng Phùng Xá (làng Bùng), thuộc huyện Thạch Thất, Hà Nội, đỗ Hoàng Giáp năm Quang Hưng thứ 3 (1580) đời Lê Thế tông.

Năm Đinh Dậu 1597, Phùng Khắc Khoan được vua Lê Thế Tông cử làm Chánh sứ phái đoàn An Nam tại Yên Kinh (tên gọi cũ của Bắc Kinh, Trung Quốc).

Bấy giờ có một rắc rối là nhà Minh đã nhận lễ của nhà Mạc, nên Phùng Khắc Khoan phải trổ tài ngoại giao để nhà Lê được công nhận lại.

Ở Yên Kinh, nhân sinh nhật vua Minh Thần Tông, sứ thần các nước đều có thơ chúc thọ, Phùng Khắc Khoan làm đến 30 bài dâng lên, Thần Tông xem, khen ngợi và ra lệnh “in ngay để ban hành trong thiên hạ”.

Những bài thơ đó được Phùng Khắc Khoan tập hợp lại trong cuốn Vạn thọ khánh hạ tiết thi tập. Điều lý thú, là ở cuối tập thơ còn có bài Hậu chí chép lại những tư liệu mô tả chi tiết thói quen, cách ăn mặc của người Việt bấy giờ, dưới góc nhìn của một ông sứ thần Cao Ly là Lý Túy Quang.

Lý Túy Quang (có sách chép Lý Toái Quang), hiệu Chi Phong, là một nho gia người Triều tiên, nguyên là sứ thần Cao Ly tại triều Minh (Trung Quốc) từ năm 1590. Tại đây ông có dịp gặp gỡ và có những giao lưu về văn hóa, phong tục với sứ thần của ta là Phùng Khắc Khoan.

Bài viết Thêm một vài tư liệu ghi chép về người Việt thế kỷ XVII của tác giả Phạm Hồng Toàn đăng trong cuốn Lịch sử, sự thật & sử học, do tạp chí Xưa & Nay và nhà Hồng Đức tái bản lần 2 năm 2013 cho biết:

“Sách An Nam quốc sử thần xướng họa vấn đáp lục của Lý Túy Quang, hiệu Chi Phong xuất bản bằng tiếng Triều Tiên có chép: “Năm Vạn lịch Canh Dần (1590), tôi là Túy Quang (hiệu Chi Phong) được cử làm Thư trạng quan, sang kinh sư mừng tiệc thọ, được gặp sứ thần An Nam. Mỗi người ở một nhà riêng, cấm không được đi lại cùng nhau. Chỉ khi ngày triều hội là được gặp nhau một vài lần. Khi xong việc, về triều thì biên chép qua những điều tai nghe mắt thấy. Dâng lên vua coi, thì được vua vời vào dưới chính điện, hỏi về cách ăn mặc, chế độ, cùng là phong tục nước An Nam như thế nào, hay có thơ từ xướng họa đều biên chép dâng lên...

...Mùa Xuân năm Đinh Dậu (1597), lấy danh nghĩa Tiến úy sứ lại được đến Kinh sư, lại được gặp sứ thần An Nam...”.

Trong bài viết đã dẫn trên, tác giả Phạm Hồng Toàn cũng cho biết toàn văn ghi chép của sứ thần Cao Ly được Phùng Khắc Khoan ghi lại thành bài Hậu chí ấy như sau:

“Nước Nam cách Bắc Kinh 1300 dặm. Từ đấy đi đường Lưỡng Quảng đến Nam Kini, lại từ Nam Kinh đến Bắc Kinh. Vua nước ấy họ Mạc. Triều đình Trung Quốc cho là họ Mạc hay tráo trở, bỏ hiệu vua, chỉ gọi là Đô thông sứ. Đến đây họ Lê bị dứt đi. Sứ thần đây là sứ thần của họ Lê sai sang Trung triệu xin phong vương. Từ tháng 7 năm ngoái ở nhà bắt đầu đi, đến tháng 8 năm nay mới tới Bắc Kinh, lưu ở quán Ngọc Hà đến nay là 5 tháng nữa.

Sứ thần họ Phùng, tên là Khắc Khoan, tự hiệu là Nghị Trai, tuổi ngoại 70, hình dáng lạ lùng, răng nhuộm đen, tóc vấn thành búi. Áo dài, ống tay rộng, khăn đội trên đầu thì lấy cả khổ vải đen trùm lên đầu như dáng khăn ông sư, để một nửa rủ về đằng sau xuống quá vai. Ông họ Phùng người tuy già nhưng sức còn khỏe, thường đọc sách và viết sách luôn luôn.

Gặp ngày triều hội, vào chầu thì búi tóc đội khăn đội mũ theo đúng đồ mặc các triều thần Trung Quốc. Nhìn mặt có vẻ vướng víu khó chịu, khi về nhà liền bỏ ra ngay. Người cao quý thì nhuộm răng, người thấp kém thì mặc áo ngắn, đi chân không, tháng rét vẫn đi chân không, không có quần lót và bít tất. Vì thói quen như vậy. Nơi nằm thì phải trên giường, không có hầm sưởi, ăn uống giống người Trung Hoa mà không thật tinh khiết. Áo mặc phần nhiều là the, lụa, không mặc áo gấm vóc và áo bông. Dáng người đại để sâu mắt, ngắn ngủi, hay giống dáng đười ươi. Tính nết cũng hiền lành, có biết chữ, biết viết, thích tập múa kiếm mà lối múa khác với lối dạy trong Kỷ hiệu Tân thư. Khi muốn cho quân quan học tập thì dạy kín mà không phổ biến. Tiếng nói giống người Oa (Nhật bản) mà nhiều thanh, mím miệng. Trong đám người (ở đây) chỉ có một người biết tiếng Hán để làm thông ngôn hay dùng chữ viết để cùng nhau hiểu. Chữ riêng của nước ấy thì chữ viết lạ lắm, thật không thể hiểu được”.

Các ghi chép của ông sứ thần nước Cao Ly này giúp ta phần nào hình dung ra về cách ăn mặc và hình dáng người nước Nam thời ấy.

Đáng chú ý là dòng ông Củ Sâm này tả về dáng người Việt: “đại để sâu mắt, ngắn ngủi, hay giống dáng đười ươi”, cũng hao hao như cha con Vương Kỳ và Vương Tư Nghĩa (Trung Quốc) mô tả trong sách Tam tài đồ hội

(Dưới đây chép lại từ: 

http://nguoidongbang.blogspot.com/2015/04/hic-hic-nam-la-giong-vuon-nui-cho-rung.html):

Giao chỉ còn gọi An Nam, dân nước đó là hậu duệ của giống vượn núi chó rừng ( ?! ), tính tình gian giảo. Tóc ngắn, chân trần, mắt sâu, miệng vẩu, cực kỳ xấu xí. Kẻ nào thô ráp, to lớn thì người ta gọi là đồ “Quỷ mọi”, ai còn trông ra hình người thì hẳn là hậu nhân của binh lính Mã Viện đời Hán còn sót lại ? 
Tục nước đó, cha với con ở không chung một nhà, nấu không cùng một bếp, chuyện cưới hỏi không qua mai mối. Trai gái lấy nhau hỗn loạn, chỉ lấy trầu cau làm tin, rồi sau cứ thế đưa nhau về nhà. Nhược bằng vợ ai tư thông với kẻ khác, thì liền bỏ chồng cũ, người chồng cũ lại đi lấy vợ mới. 
Nước ấy lại liền với Chiêm Thành, dân nước ấy đi làm lao dịch cho Chiêm Thành, hàng năm phải nộp thuế. Đàn ông thích làm trộm cướp, đàn bà chuộng sự dâm loàn. (WT...)
Từ thời Hán xứ đó là do Trung Quốc cai trị, đặt làm quận huyện lại lập giao Châu thứ sử đứng đầu. Đời Đông Hán có Phục Ba tướng quân Mã Viện giữ yên xứ đó cứ thế tới tận cuối thời Ngũ Đại thì Ngô Xương Văn tiếm chế xưng vương. Các đời sau cũng đều bắt chước mà xưng vương, nhưng qua bao đời mà tính mọi vẫn không đổi.

Lưu ý là Tam tài đồ hội ra đời khoảng 10 năm sau những ghi chép của Lý Túy Quang.

Thôi thì người xưa viết vậy, đúng sai khoan hãy vội tin, nhất là cái anh Tam tài đồ hội vớ vỉn kia, ngồi một chỗ mà phán chuyện thế giới, mà ở vào cái thời đi từ Thăng Long sang Bắc Kinh mất đến hơn 1 năm, chứ lúc ấy chưa có in tẹc nét để gúc phát ra ngay như bây giờ.

Chỉ thắc mắc rằng: Tại sao Lý Túy Quang lại được vua Cao Ly bấy giờ là Tuyên Tổ đại vương, gọi vào chính điện để hỏi han “về cách ăn mặc, chế độ, cùng là phong tục nước An Nam như thế nào, hay có thơ từ xướng họa đều biên chép dâng lên...”

Tuyên tổ Đại vương họ Lý, tên là Công, con của Lý Triệu... Hay là Đại vương có liên quan đến dòng họ nổi tiếng Lý Xương Côn hay Lý Long Tường người Việt ở Triều Tiên nên mới quan tâm thăm hỏi? Và cả danh nho xứ Củ Sâm kia nữa, cũng người họ Lý?

Hai ông người Việt "giống đười ươi" này (Lý Xương Côn và Lý Long Tường) sang Triều Tiên lập sự nghiệp từ thế kỷ XII, khoảng hơn 500 năm trước khi Lý Túy Quang viết những dòng tả hình dáng người Việt xấu xí.  Và nếu giả thuyết về quan hệ dòng họ nói trên là có lý, thì danh nho Củ Sâm Lý Túy Quang có thể ngắm Đại vương nhà mình hoặc tự soi gương để vẽ chân dung "đười ươi".

Còn muốn biết các cụ cố nội của cha con nhà họ Vương (tác giả Tam tài đồ hội) vẽ người Việt có láo toét như bọn chúng “mô tả” không, xin mời xem bức tranh “Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn chi đồ” do họa gia Trần Giám Như (Trung Quốc) vẽ cảnh vua Trần Anh Tông đón vua cha là Trần Nhân Tông từ động Vũ Lâm (Hoa Lư - Ninh Bình) về kinh sư.

Một trích đoạn bức tranh tả rõ các ăn mặc và hình dáng người Việt vào thế kỷ XIV
Nhân vật chính trong bức tranh là ông tổ Thiền phái Trúc Lâm Việt Nam, Ngài Điều ngự giác hoàng Trần Nhân Tông

Chữ đề trên lạc khoản cho biết, kiệt tác này được vẽ vào năm Chí Chính thứ 23, đời Nguyên (1363). Hiện bức tranh được lưu giữ tại Bảo tàng Liêu Ninh, Trung quốc, giá bán tại cuộc đấu giá ngày 23-4-2012 là 1,8 triệu USD.



Thứ Năm, 23 tháng 7, 2015

Trẻ con không được ăn thịt chó?


(Không phù hợp với trẻ em chưa biết chữ)

Thịt chó

Trước khi Dự thảo điều lệ trường tiểu học, trong đó có chức danh “Chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng tự quản” được đưa ra để lấy ý kiến, thì từ năm 2012, mô hình trường học mới tại Việt Nam (Dự án GPE-VNEN, Global Partnership for Education – Viet Nam Escuela Nueva) đã được triển khai.

Mô hình VNEN lấy trung tâm là học sinh tiểu học và mọi phần tử xung quanh đều hướng đến việc kích thích tính độc lập và sáng tạo của trẻ em. 

Dự án này do Quỹ hỗ trợ toàn cầu về giáo dục của Liên Hiệp Quốc tài trợ không hoàn lại (84,6 triệu USD giai đoạn 2011-2015). Trên thực tế, mô hình VNEN đã được triển khai từ năm học 2012 - 2013 ở 1.447 trường tiểu học thuộc 63 tỉnh, thành phố, trong đó chủ yếu là các trường ở vùng khó khăn, đến nay đã nhân rộng thí điểm ở 2.500 trường tiểu học, trong đó có 1.039 trường tự nguyện áp dụng.

Một tiết học tự quản tại Cà Mau
Tuy vậy, hiện đang có những luồng ý kiến khác nhau về các chức danh chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng tự quản trong một lớp tiểu học.

Có người cho rằng đó là việc không thiết thực, “thừa giấy vẽ voi”, bắt trẻ con ganh đua chức tước từ sớm.

Rồi do bản thân người lớn thấy các chức danh chủ tịch, phó chủ tịch có quyền hành lớn, rất là “oai” nên sợ các cháu có thể bị nhiễm tư tưởng tự mãn, tự cao tự đại vì “những chức danh cứng cỏi vô hồn ấy".

Có người còn hình dung ra chuyện “chủ tịch ỉa đùn” để dèm pha. Riêng ông giáo Sử đang đang đòi dịch ngược hai chữ "chủ tịch" thành "tổng thống" để xin can.

Chưa thấy ai thắc mắc về chuyện khác, chẳng hạn mối quan hệ truyền thống giữa giáo viên - học sinh có bị phá vỡ không, khi thay vào đó là Hội đồng tự quản.

Tựu trung, các phản ứng cũng chỉ xoay quanh chuyện chữ nghĩa, “chủ tịch” hay là “lớp trưởng”, những người phản đối cho rằng chức “chủ tịch” với học sinh tiểu học thì “oai” và “quan cách” quá và ... nên cấm.

Trẻ con, tốt nhất là đừng có ăn thịt chó (?).

Lớp trưởng hay "lớp choảng"?

Ngày còn bé đi học, lần đầu tiên mình biết đến bạn lớp trưởng là năm học lớp Hai (lớp Một trốn không học). Nhờ cô giáo lớp Hai phân công mà bạn này trở thành một lớp trưởng “chuyên nghiệp”, bắt đầu từ năm 8 tuổi. Bạn làm lớp trưởng luôn đến ba năm, sau mình đi sơ tán bom Mỹ đợt 2 về học lại cấp ba với nhau, thì vẫn bạn ấy làm lớp trưởng, lại kiêm bí thư chi đoàn. Quyền lớn lắm, bạn ấy có quyền xem xét kết nạp đoàn viên. Mà hồi ấy, nếu không phải là đoàn viên thì đừng có thi vào đại học cho mất công.

Sau này đi làm, gặp nhau, bạn dẫn mình ra phố Cấm Chỉ uống rượu. Tự bạn buồn buồn nhắc chuyện cũ, ân hận vì đã quá khắt khe trong việc kết nạp đoàn một bạn khác trong lớp (mình thuộc loại “thanh niên chậm tiến” được hưởng “ân huệ” vào năm cuối). Còn mình thì thương bạn những lúc bạn đứng trước lớp, móm mém nửa mếu nửa cười vì bạn bản tính nghịch như quỷ sứ, mà vẫn phải cố ém nụ cười phía sau cái áo cán bộ lớp nghiêm trang và quá khổ, mà thương thay, những ngần ấy năm. Cũng chả hỏi sau này, học đại học, bạn có được (hay bị) làm lớp trưởng nữa hay không.

Bây giờ thì sao?

Mới cách đây chưa tới nửa năm, tại trường  Lý Tự Trọng, Trà Vinh, bạn lớp trưởng một lớp Bẩy chỉ đạo 18 bạn trong lớp dùng ghế đánh một bạn khác, lý do rất đơn giản là do “nó không nghe lời của lớp trưởng” (bắt đi mua đồ ăn). Sau khi đánh bạn xong, bạn lớp trưởng còn tiếp tục hăm dọa nên nạn nhân không dám hé môi kể lại sự việc với thầy cô và gia đình. Sự việc chỉ được phát giác hơn hai tháng sau, khi một clip do một học sinh khác quay phim và đưa lên mạng.

Như vậy, từ trước tới giờ, chức vụ “lớp trưởng” không những vừa “oai” mà vừa còn có tiềm năng trở thành nhà “độc tài”, dẫu có thể là do ý thức chưa đủ độ chín.

Chủ tịch hay chủ xị?

Ở miền Tây, nơi dòng chảy văn hóa dân dã Việt, Miên, Hoa giao hòa tới cả bàn nhậu, trong cuộc uống xoay tua, bao giờ cũng có một người giữ chức “chủ xị”. Ông/bà này cầm chai, rót rượu chuyền đến từng người và tất nhiên không được phép “quên mình”.

Chức “chủ xị” có khi được cử (do uy tín hoặc tuổi tác) và cũng có khi được bầu tại chỗ, với nhiệm vụ điều hành cuộc nhậu đảm bảo tính dân chủ. Vì thế, "chủ xị" phải trước hết là người “chịu chơi”, biết phân phối công bằng, biết thưởng phạt phân minh, lại phải biết giải quyết khiếu nại. Có khi “chủ xị” phải uống đỡ cho người tửu lượng kém hơn, vậy mà nếu rót không đều hoặc lỡ ăn gian bị bắt thì “chủ xị” sẽ bị mọi người “phạt”, nặng hơn thì bị truất quyền tại chỗ, người khác lên thay.

Xem ra, đó là một tập tục dân dã rất xứng đáng được bảo tồn và nhân rộng.

Có người bảo chữ “xị” có nguồn gốc từ cái chai “xá xị” (một loại nước ngọt) có dung tích khoảng 0,25 lít mà ra.

Nhưng không hẳn như vậy, chức “chủ xị” trong tiệc nhậu miền Tây chính là chức “chủ chiếu”, vì ngày xưa dân ta thường tổ chức tiệc tùng trên chiếu, chứ không trên bàn ăn như bây giờ.

“Chủ chiếu”, gọi một cách trang trọng thì là “chủ tịch” (vì “tịch” có nghĩa là cái chiếu, chữ Hán). Chữ “chủ tịch”, người Hoa họ phát âm là “chủ xị” hoặc "chủ xỉ" (zhủ xí). Vì thế trên chiếu nhậu mới có ông "chủ xị".

Với mô hình VNEN, Hội đồng tự quản là một tổ chức của học sinh, vì học sinh, do học sinh bầu ra, nó là một công cụ để các em thực hiện tự quản. Nó giảm đi tính ỷ lại và tăng cường tính tự chủ cho các em, thế thôi.

Điều quan trọng, là nó hướng các em tiếp cận với khái niệm “dân chủ”.

Bạn muốn được làm “chủ tịch” ư? Đầu tiên, bạn phải có uy tín, tức là phải giỏi hơn tớ - đó là việc riêng, rồi bạn lại phải giỏi lo việc chung cho cả lớp, bạn phải thuyết phục chúng tớ bằng “cương lĩnh hoạt động” và bạn lại phải biết diễn thuyết trước đám đông trong lớp.

Bạn hứa rồi nhé, hè năm nay cả lớp đi tham quan Hạ Long, bạn thắng cử là nhờ bạn có bà ngoại ở đó.

Rồi sau đó bạn phải khởi động cả hệ thống từ thầy cô cho đến các bố các mẹ, họ sẽ thực hiện đề xuất của chúng ta.

Bạn phải chủ động mọi việc còn cô chỉ là cố vấn thôi.

Năm nay, bạn làm chủ tịch và sang năm hoàn toàn có thể đến lượt tớ hay ai đó làm chủ tịch.

Như vậy hai chữ “chủ tịch” thì có gì gọi là “oai quá” và vì thế, chả có lý do gì để bắt con cháu chúng ta phải “kiêng khem”?

Về hai chữ "chủ xị", hồi bé, kẻ viết bài này đã từng “Mao chủ xỉ oan xây” để xin huy hiệu phục vụ cho sự nghiệp đánh đáo và khi đó, người cho là các tôồng chí bạn vẫn định khuyến mãi thêm cả cuốn “Mao chủ xỉ ỉa lu”, tức là cuốn bìa đỏ “Mao chủ tịch ngữ lục” (tên gọi khác là Trước tác Mao Trạch Đông).

Đã ỉa đùn thì “lớp trưởng” hay “chủ tịch” cũng cứ ỉa đùn, có sao đâu. Đấy, “Mao chủ xị” cũng “ỉa lu” kia kìa. 

Và hãy nhìn những người đã và đang lãnh đạo nước Mỹ, chẳng phải họ đã được rèn luyện để có năng lực hoạt động cộng đồng từ lúc còn là trẻ con, biết tự tin và biết dẫn dắt, bắt đầu từ cái đám "ỉa đùn" quanh mình?

Những ai còn sợ hãi hai chữ “chủ tịch” thì hãy hiểu đơn giản, nghĩa của nó chỉ là “chủ chiếu”, còn không thì cứ gọi các cháu là “chủ xị” cho nó bình dân.

Chứ đừng hô khẩu hiệu xuông: Trẻ con không được ăn thịt chó!


 ----------------------

Phụ lục:

Năm 2013, Cố vấn cấp cao về giáo dục của tổ chức USAID (Cơ quan phát triển quốc tế của Hoa Kỳ) ở châu Phi, bà Koli Banik đã có một báo cáo đánh giá tính khả quan về việc triển khai dự án mô hình trường học sáng tạo tại một số trường học ở Việt Nam. Báo cáo này có tên: "Từ Colombia đến Việt Nam: Thành công của một mô hình trường học sáng tạo".

Báo cáo có đoạn viết:

“Hãy để tôi nhấn mạnh một vài phát hiện từ các trường VNEN:

- Học sinh không còn ngồi đối diện với giáo viên và được giảng dạy bởi giáo viên nữa. Giờ đây, các em ngồi theo nhóm 4-6 người ở bàn và giáo viên đi lại thảo luận giữa các nhóm. Mỗi bàn có một học sinh đứng đầu, giúp những học sinh còn lại bắt đầu thảo luận và làm việc nhóm.

- Cách tiếp cận mô hình VNEN giúp thúc đẩy các nhóm nhỏ học tập và giải quyết vấn đề dưới sự giúp đỡ, phát triển thái độ tích cực lâu dài. Chẳng hạn sẽ tác động đến khả năng sáng tạo, sáng kiến, lòng tự trọng, tự chủ, trách nhiệm, kỹ năng truyền thông và xã hội, và sự tự tin.

- Trường học VNEN cố gắng để cung cấp cho trẻ cơ hội học tập nhiều hơn tại trường. Họ tạo cho trẻ em những bức tường đầy màu sắc, giúp trẻ phát huy thành tựu xuất phát trong nội lực và thể hiện điều đó cho công chúng nhìn nhận. Họ mở cửa trường học để cộng đồng cùng tham gia, có các góc cộng đồng trong từng lớp học. Các học sinh trong hội đồng này sẽ tổ chức các cuộc bầu cử, và vì vậy, tất cả học sinh đều có cơ hội trở thành lãnh đạo.

- Cách tiếp cận mô hình VNEN đòi hỏi sự linh động của giáo viên thông qua việc chia sẻ thông tin thường xuyên hơn, đặc biệt là đối với các giáo viên có hiệu suất dạy học thấp.

Lãnh đạo Bộ Giáo dục Việt Nam vui mừng với mô hình VNEN, và tôi tự hào về thành tích ban đầu của nó. Hiện nay, dự án đang thí điểm tài liệu cho 6 cấp lớp học, và cho thấy nó thích hợp với mô hình trường trung học cơ sở. Bộ Giáo dục hy vọng rằng mô hình VNEN sẽ là một phần của chương trình cải cách giáo dục của chính phủ, thay đổi sinh viên Việt Nam trở thành các nhà tư tưởng sáng tạo và chủ động trong tương lai....”



Thứ Năm, 16 tháng 7, 2015

"Anh hùng" Lê Thị Châm – Mãi mãi tuổi năm mươi.



 

Ảnh trích từ clip: Xúc xích cán qua nửa người và đầu

Nhưng thật may, bà Châm chỉ bị đa chấn thương

Khoan khoan nói chuyện nữ anh hùng mãi mãi tuổi năm mươi, hãy nghe chuyện "anh hùng cứu mỹ nhân" cái đã:

Hồi cầu Cần Thơ mới xây xong, hôm khánh thành, trên cầu toàn nam thanh nữ tú, các quan chức và các nhà báo. Tất nhiên không thể vắng mặt những người nông dân miền Tây hiếu kỳ đến xem cây cầu thế kỷ.

Mọi người đang chen chúc nghe phát biểu và rôm rả vỗ tay thì sự cố xảy ra: Một mỹ nhân rớt cái tòm xuống sông.

Đám đông hốt hoảng và nhốn nháo. Các quan chức thì lo gọi 113, 114 và 115, thậm chí có ông còn lo xa đến mức bấm đến số 150. Chả mấy khi kền kền có dịp, các nhà báo tranh nhau “tác nghiệp” bằng cách chĩa tất cả các ống kính và micro xuống sông.

Tất cả dồn ra lan can chỉ và trỏ. Vẫn không có ai nhảy xuống, mà cô gái thì đang chìm dần...

Sau rốt, thì cũng có một người nhảy xuống và đưa được cô gái lên cầu. Bây giờ, mọi ống kính truyền thông đều chen chúc nhau chĩa vào con người đã bất chấp nguy hiểm mà xả thân cứu người đẹp.

Hóa ra đó là một lão nông. Câu hỏi đầu tiên các nhà báo đặt ra cho người anh hùng e lệ, như thường lệ, vẫn là:

-         Thưa cụ động cơ nào giúp cụ có đủ can đảm để nhảy xuống cứu người trong khi bao nhiêu nhiều thanh niên dở hơi biết bơi trên cầu mà không thằng nào nhảy xuống? Vì tiền? Vì tình? Hay cả tiền và tình, thưa cụ anh hùng?

Người “anh hùng” run như cầy sấy của chúng ta, vừa tranh thủ lau mặt, vừa gườm gườm lườm quanh và hổn hển:

-         ĐM, tiền tình con kẹc! Tao mà biết thằng cà chớn nào đẩy tao xuống thì chết con bà nó với tao!

Nữ “anh hùng” mới đây của các bạn rận là bà Lê Thị Châm cũng vậy. Chỉ có điều bà còn kém ông cụ “anh hùng” miền Tây kia ở khoản văng tục chửi thề.

Vụ việc xảy ra sáng 10/7 trên cánh đồng xã Cẩm Điền (Cẩm Giàng, Hải Dương), khi chủ đầu tư khu công nghiệp Cẩm Điền - Lương Điền xúc tiến thi công thì bị nhiều người dân cản trở.
Một người trong số ấy là bà Lê Thị Châm, người có hơn 1 sào ruộng bị thu hồi, bỗng nhiên “bị xe xúc đất cán lên người”, hiện vẫn đang điều trị tại bệnh viện Việt Đức, Hà Nội.
Bà Châm đã qua cơn nguy kịch và được bác sĩ chẩn đoán là “đa chấn thương, gồm gãy xương cánh tay phải, gãy xương hàm dưới”. Bà Châm hiện đã có thể nói chuyện được và cho biết nguyên nhân là bởi: “người dân xô đẩy nhau để ngăn không cho xe lăn bánh. Tôi chẳng may trượt chân ngã, thế là cái thằng đó nó cứ phóng vào…”.
Bà Châm thoát chết, thật lòng, đó là điều đáng mừng với riêng tôi cùng rất nhiều người lương thiện khác, tôi tin rằng bà Châm và gia đình, họ hàng cũng mừng vì Phật, Trời, tổ tiên... đã độ cho bà thoát chết. Nhưng cũng phải nói thêm, xem ảnh trích từ clip trên báo chí và trên mạng, thú thật tôi không thể hiểu tại sao bị máy xúc cán lên đến hơn nửa thân trên mà bà Châm chỉ bị thương có vậy, và chỉ hôm sau đã nói chuyện được rồi dẫu còn đang vỡ quai hàm.

Nhưng, nói theo kiểu cụ Sáu Dân thì triệu người vui cũng có những người buồn. Đó là do việc bà Châm thoát chết mãi mãi sẽ là “cục tức” đéo thể nuốt trôi đối với các bạn "rận". Ahaha, trong đó dĩ nhiên là có “người quen” của blóc tôi, là thằng Xuân nhọ mõm, tiến sĩ ngành con tườu gì đó.

Khác với người phàm, Xuân nhọ mõm và đồng bọn vẫn đang hậm hực và cay cú ở cái chỗ là bà Trâm mới suýt thành "anh hùng" và thật sự, thì bà này cóc có ý định làm “anh hùng”, để "chết" cho các mục đích tanh tưởi của bọn bỏn.

Thì cũng như ông cụ kia, bà Châm đã "tâm sự" rõ ràng, là bà “bị xô đẩy” và “chẳng may trượt chân bị ngã”. Nhưng bà rất lịch sự, bà đéo chửi thề.

Bọn bỏn, nghe bà nói vậy, thì thất vọng vô cùng, cơm cháo đều nuốt không vô và tất nhiên sẽ tổ chức "tuyệt thực toàn cầu". Vì chúng chỉ nhăm nhăm những mong bà bị xe xích kẹp chết cmn đi, mà xác phải chia thành mười mấy mảnh, óc phọt tứ lung tung, để chúng chụp ảnh, đăng tin và kiếm cớ diễn tuồng, thì chúng mới hài lòng. Bằng chứng là bà Châm còn đang nằm viện, thì chúng đã công bố bà nát thây và óc phọt văng cả ra hai bánh xích. Ô hô hô, ba hồn bảy vía bà Lê Thị Châm ở đâu về nhận danh hiệu anh hùng mãi mãi tuổi năm mươi!


Và vì có những khát khao điên cuồng như vậy, nên từ sáng sớm, chúng đã chuẩn bị nhang đèn hương khói sẵn sàng để tôn vinh bà trở thành “anh hùng”, như hai người hùng “dân oan” họ Đoàn, anh Văn Vươn và anh Ngọc Viết đó thôi.

Ao ước về "người nữ anh hùng" của các nhà dân trủ

Điều khốn nạn đối với riêng bà Châm, người "suýt nữ anh hùng" của bọn bỏn là hiện nay, bà phải trả viện phí mỗi ngày đến cả triệu đồng cho cái cổ tay và quai hàm khốn khổ của bà. Vì ai và vì đâu?

Vì ai? Vì nhà đầu tư khu công nghiệp quỵt tiền bà hay vì thằng lái máy xúc có tư thù với bà?

Hay vì chính cái đám đã xô đẩy bà ngã vào vòng xích như bà kể lại? 

Đằng sau những đứa trực tiếp xô bà lọt xuống gầm máy xúc là những "nhà rân trủ" đang chực chờ như chó hóng tát ao, sẵn sàng vỗ tay và to mồm tôn vinh bà thành “anh hùng”, từ bọn lấp ló phía sau hiện trường cho đến đám thò thụt trên mạng ảo? Chúng những ao thầm ước trộm bà phọt óc nát thây thì chúng mới có cơ hội, mặc dù cũng chẳng hề có chút thù oán với bà. 

Hãy đặt câu hỏi, trong số những đứa trực tiếp “xô đẩy” bà và đám huýt sáo vỗ tay cổ vũ bà Châm trở thành “anh hùng”, đã có đứa nào đến thăm bà và góp một phần viện phí chưa ạ? Mỗi ngày hơn triệu đồng kia đấy!

Và vì đâu nên nỗi? Vì chuyện đền bù đối với 1 sào ruộng của bà là không thỏa đáng, bà muốn tăng thêm, dẫu 8 năm trước, bà đã hài lòng, và đã vui vẻ nhận tiền từ nhà đầu tư hay sao?

Nhưng thưa bà Châm suýt “anh hùng”, bà chỉ có vỏn vẹn 1 sào ruộng bị thu hồi, trong khi những thằng mất dạy “xô đẩy” bà, chúng có tới 40 sào. Đã thế, lại có những thằng đếch có sào nào bị thu hồi cũng muốn "xô đẩy" bà, sao bả không nhường chúng đem thân ra làm “anh hùng” chèn bách xích, để bà đứng ngoài vỗ tay hưởng ké vinh quang mà vẫn không phải đóng một đồng tiền viện phí?

Hỏi vậy bây giờ là khó đối với bà, tôi biết. Với riêng tôi thì bà Châm vẫn có thể trở thành “anh hùng” thật sự, nếu bà có đủ dũng khí để nói thẳng và nói thật, nhằm lý giải được sự kiện bà chui được nửa người vào bánh xích máy xúc? Vì tôi nghĩ chuyện này khó như chuyện ông Newton bơi giữa Hồ Tây bị quả táo Thiện Phiến (Thái Bình) rơi trúng đầu mà phát minh ra Thuyết tương đối của ông anh gì hơi tanh tanh ấy vậy!

Nào! Ai đã xui và ai đã xô đẩy bà? Hay bà thật sự có ý định và tự nguyện làm người anh hùng mãi mãi tuổi năm mươi? Nếu đúng là có kẻ xui và xô bà, bà nên cất tiếng chửi thề văng tục như ông lão "anh hùng cứu mỹ nhân" trong câu chuyện mở đầu entry này.

Thêm chú thích

Trong khi dài cổ chờ đợi câu chửi thề của  "nữ anh hùng" Lê Thị Châm, vào lúc bà sáu mươi, bẩy mươi hoặc tám mươi cũng được, thì tôi cứ vui vẻ mà xem ekipTrần Hùng  & đồng sự "giải mã" vụ này vậy:  

  

Giải mã vì sao người phụ nữ phản đối bị xe xúc cán qua lại thoát chết
Xe máy xúc nặng cỡ 20 tấn cán qua mà người thoát chết, chuyện không thể tin nổi? Nhiều dân mạng tò mò trong đó có Thợ Cạo. Cho đến giờ với trình cạo thâm niên, TC xác định nó không phải clip giả cũng không phải dàn dựng, vậy nó là gì? - Nghe ngóng tám phương mười hướng, mỗi người góp một tí giúp TC mở thêm mắt, thử dựng lại hiện trường bạn coi thử có hợp lý không?

Một số người phản đối đền bù đất đai đã đặt mấy viên đá chặn và để một bó cờ trước xích xe xúc, bà Châm liều mạng lèn vào kẽ trống dưới xích xe, bà vào dưới xe được là do trước khi xảy ra sự cố có thể xe đã cán qua mấy viên đá nên xe nâng lên một phần. Họ làm như vậy để xe không dám hoạt động, người lái xe không biết hoặc cố tình lái tiến tới nên xảy ra cơ chuyện. Sở dĩ bà Châm thoát chết trong gang tất là nhờ xe cán lên đá chặn và phía sau là mô đất làm xích xe không áp sát mặt đất.
Nếu cho là bà Châm té ngã do chen lấn hay vấp nếu trước mũi xe thì xe cán qua bà không thể sống, còn bảo té ngang vào từ bên hông xe là chuyện không thể vì giữa mặt đất và xích xe kẽ hở rất hẹp.
Xem đi xem lại kỹ thấy cảnh chuyển đột ngột, không bình thường, túm lại đồng ý với bạn HùngNgô Mạnh đã còm: Clip là thật, nhưng bị cắt bớt. 
Cập nhật 14/7
- Theo FB Huy Tráng đưa đưa clip lên mạng cho rằng clip bị đứt do có sự giằng giật giữa nguoi quay và những "vô lại" khác.
-  Trích cuộc phỏng vấn giả tưởng của Trelangblogspotcom
PV: Vâng, bà quá thông minh. Bà nói là lúc bà nằm thì xe chưa chạy, nhưng sự thật là xe đã chạy và bà bị chẹt ở trong đó?
Nữ Châm: Vầng, hừm, đây chính là tình huống mà chúng tôi chưa tính hết. Bởi vì, khi thấy tôi nằm đó, thằng lái máy xúc thứ nhất đã không dám cho xe tiến lên, mà nhảy xuống từ lúc nào rồi. Điều quan trọng là nó nhảy xuống mà không thông báo cho thằng lái thứ hai rằng tôi còn nằm trong đó. Thằng lái thứ hai khi len xe đã không thể nhìn thấy tôi, và nó cho xe tiến lên chạy, và chuyện đã xảy ra như anh thấy. Tôi tin, nếu nó nhìn thấy tôi nằm đó, thì đến cụ bảy đời nhà nó cũng không dám cho xe chạy.
Thợ cạo says:
Không nhất thiết phải khác với sự thật, nghe lọt tai, đặc biệt chỗ có có 2 người lái phù hợp vơi nhân chứng kể, anh biết chiện nhảy xuống, anh kia máu nhảy lên, rồ ga, bà con thất kinh la làng. ảnh hoảng quá cho đạp ga tới rướn lên hòn đá chặn, xe tự trả về dựt lại một chút, bà Châm bị ngay lúc đó.
Xe trườn lên cục đá trong vòng tròn đỏ, thấy rõ xích hổng lên
Ở dưới lòng xe thấy rõ 1 cuc đá, 1 cái nữa mờ hơn cũng có thể là đá

 Bên hông thấy rõ xích hổng lên


Xích xe gác lên mô đất phía sau









Thứ Sáu, 10 tháng 7, 2015

Cong và cớn


Trước hết phải nói rằng, vẽ và làm những đường cong bao giờ cũng khó hơn nhiều so với đường thẳng. Vì thế, không thằng nào - kể cả thâm và nhọ như Tàu - rỗi hơi, tự thiết kế và tự bò ra thi công những đường cong, nếu nó không có tác dụng.

Vả lại, trong thiết kế giao thông, nào là đường biển, đường sông, đường bộ, và đường sắt, thì tối ưu vẫn là đường thẳng và phẳng. Đường hàng không thì tuyến bay thẳng cũng là tuyến tối ưu.

Tối ưu ở đây gồm:

Về chi phí xây dựng, đường thẳng dĩ nhiên là đường ngắn nhất nối giữa hai điểm, vì thế khối lượng vật liệu, nhân công, xe máy sử dụng sẽ là ít hơn so với đường cong và dốc. 

Về thời gian lưu thông, dĩ nhiên sẽ giảm thiểu cho những người sử dụng phương tiện.

Về an toàn giao thông, phẳng và thẳng tất yếu an toàn hơn cong và dốc. Tại những vị trí này phải cấu tạo bán kính cong và độ dốc ngang phù hợp để khử lực ly tâm. Ngoài ra những vị trí này còn phải khống chế tốc độ của phương tiện để đảm bảo an toàn.

Dễ nhận ra rằng, đường cong và dốc luôn làm hao tổn năng lượng nhiều hơn so với đường thẳng. Vì cần thêm năng lượng để chi cho quãng đường dài hơn, rồi lại dành một phần khử lực ly tâm, phần khác thì bù cho cho việc lên dốc và xuống dốc.

Đấy là những chuyện “trẻ con cũng biết”. Dĩ nhiên, một ông dạy Sử ở đất Thần kinh là ông "giáo sư" Hà Văn Thịnh – cũng biết.

Thế mà ông Phó PMU của Bộ giao thông lại bảo là tuyến đường sắt nội đô Hà Nội nó “nhấp nhô” tại vị trí các ga là để “tiết kiệm năng lượng”. Có vẻ như ngược với cái chuyện hiển nhiên đến mức “trẻ con cũng biết”.

Cho nên, ông Thịnh "giáo sư" mới phải cất công “gọi điện hỏi các TS, PGS, chuyên gia về vật lý lý thuyết, cơ học ...”. Và, “ai cũng phản biện rằng, có rất nhiều bất cập đối với loại đường sắt nhấp nhô.

Có vẻ ông Thịnh không tin tưởng những người có chuyên môn thuộc ngành giao thông đường sắt, nên ông “gọi điện hỏi các TS, PGS, chuyên gia về vật lý lý thuyết, cơ học. Điều lạ là vừa mới đây thôi, ông Thịnh tỏ ra rất coi thường các ông có học vị “giáo sư” xứ ta, thông qua việc ông “đánh bài lờ”, khi thầy của ông, "giáo sư đầu ngành" Phan Huy Lê, vào thăm Đại học Huế. (Lý do, ông viết rằng, là bởi ông Lê “công nhận quá nhiều chức danh giáo sư” - nên ông ghét).

Những vị TS, PGS, chuyên gia (Không có chỗ cho các GS đâu nhé!) được ông Thịnh tham vấn có thể rất xuất sắc trong lĩnh vực mà họ được đào tạo (vật lý lý thuyết, cơ học...). Nhưng hiển nhiên là không thể đòi hỏi họ cũng phải giỏi trong các lĩnh vực khác - ví dụ như đánh phỏm chẳng hạn. Đùa tý thôi, tôi muốn nói về chuyên ngành Giao thông đường sắt.

Hơn nữa, ông Thịnh gọi điện hỏi về “loại đường sắt nhấp nhô”, nên họ trả lời là “có rất nhiều bất cập đối với loại đường sắt nhấp nhôchứ ông Thịnh có biết đường mà hỏi về “loại đường sắt đô thị quái đâu?!

Mà tuyến đường này là một tuyến đường sắt đô thị  (cụ thể ở đây là tàu điện - metro) chứ không phải là đường sắt thông thường (railway). Nó không cần phải phi càng nhanh càng tốt như tàu SN2 từ Hà Nội vào Sài Gòn chỉ mất 2 ngày 3 đêm. Thêm một lưu ý nữa, metro dùng năng lượng điện chứ không dùng nhiên liệu, như ông Thịnh tưởng.

Tuyến đường sắt đô thị này có công năng tương tự như một tuyến xe buýt, nghĩa là nó phải có nhiều điểm dừng để đón và trả khách. Vì vậy, trên tuyến đường này, cứ khoảng mỗi km người ta đặt một ga và với vận tốc trung bình 35km/h thì thời gian đi giữa hai ga kế nhau là khoảng 1,7 phút.

Điều đó có nghĩa là, cứ chưa đầy 2 phút thì tàu lại phải phanh và sau đó phải khởi động lại. Phanh, thì năng lượng hao phí một cách vô ích vào việc tạo ra ma sát để tàu dừng và khởi động (depart) để thắng “sức ì” (quán tính) và lấy lại vận tốc từ 0km/h lên mức trung bình 35km/h là một việc tốn nhiều năng lượng. Đó là chưa xét đến chuyện đoàn tàu chưa kịp “tăng ga” thì đã phải “đạp phanh” rồi, nếu khoảng cách các ga quá ngắn thì lại càng lãng phí năng lượng (cứ thử đi xe máy vừa vặn ga vừa đạp phanh xem có hao xăng không).

Lý do là hệ số ma sát tĩnh khi tàu đứng yên lớn hơn nhiều so với hệ số ma sát động khi tàu nhúc nhích. Vì thế, bất kỳ ai đã từng đi tàu hỏa thì đều biết, có khi đoàn tàu khởi động, không tiến được, nó phải giật ngược một phát, rồi mới tiến lên. Đấy là một thủ thuật của bác tài nhằm tạo khe hở (tạm ngưng các liên kết về lực kéo) giữa các toa tàu. Động tác này giúp đầu máy chỉ phải kéo lần lượt từng toa, nói đúng hơn là “chinh phục” lực ma sát tĩnh đối với lần lượt từng toa, chứ "chinh phục" cùng lúc nguyên con thì sức kéo của đầu máy hơi nước (nhà vô địch trong các loại đầu máy, còn yếu nhất là tàu điện) cũng chịu hổng nổi.

Vì vậy, để giảm hao phí năng lượng khi dừng và nhất là khi đề pa (depart) cho các đoàn tàu, từ năm 1832, một ông người Anh là Richard Badnall (một kỹ sư đường sắt chứ không phải TS, PGS, chuyên gia về vật lý lý thuyết, cơ học đâu ạ) thuộc Công ty đường sắt Liverpool và Manchester đã được cấp bằng với việc “sáng chế” ra các điểm “nhấp nhô” ở các ga. Do trọng lực của chính đoàn tàu, khi tàu vào ga, độ dốc dương sẽ giúp tàu giảm tốc một phần. Khi ra khỏi ga, chỉ cần nhả phanh, đoàn tàu có thể vượt qua ma sát tĩnh nhờ độ dốc âm. (xem thêm ở đây )

Nhưng cũng có một điều cần xem xét. Là ở chỗ, do đây là gói EPC (thiết kế, cung cấp, xây dựng) từ đầu tới cuối đều do một tay anh bạn "hàng xóm" đảm nhiệm. Nên rất có thể các chỗ "nhấp nhô" là do anh ta vẽ vời (E - thiết kế) ra cho phù hợp với cái công suất bèo của cái đầu máy cũng do anh ta chuyển giao (P - cung cấp). Nhưng kể cả trong trường hợp điều đó là có thật, thì người sử dụng, là phe ta, mới thực là bên được "sướng" nhờ chuyện "nhấp nhô", chứ không phải họ. Ý tôi muốn nói chuyện ai hưởng lợi từ việc tiết kiệm điện ấy mà. Tôi cũng cho rằng tay "hàng xóm" và các quan tham của ta không thể không kiếm chác, đó là bản chất, nhưng kiếm ở đâu đó, chứ không phải ở chỗ mấy đoạn cong với cớn như thế này. (Tạm xem thử giá/km, thì thấy tuyến Cát Linh Hà Đông (nhà thầu TQ) rẻ hơn tuyến Bến Thành - Suối Tiên (nhà thầu Nhật) nên chưa có gì để nói).

Đối với metro, độ dốc dọc không được phép cao quá 3 phần trăm. Trên ảnh ta có cảm giác độ chênh cao khá lớn là do góc nhìn cố ý của người chụp. Lưu ý là độ dốc thực sẽ không quá lớn như cảm giác xem ảnh, vì khoảng cách từ đỉnh dốc đến chân dốc có vẻ trải dài qua 9 hàng cột, tương đương 240m mỗi bên. Vì vậy sẽ không có sự "mất an toàn" khi tàu qua dốc, thậm chí người ta cũng sẽ chẳng nhận ra độ dốc nếu ngồi trên tàu. (Khoảng cách giữa hai trụ tạm tính là tương đương với chiều dài dầm, với tuyến metro ở HN là 30m, và ở Tp. HCM là 35m)

Xem ảnh này thì biết khoảng cách giữa hai trụ là 30m
Tất nhiên nếu tuyến đường này chỉ có hai ga, điểm đầu và điểm cuối, thì việc cấu tạo các đoạn "nhấp nhô" ở giữa này là vô ích. Điều này, lại phải nhắc lại, đến trẻ con cũng biết, thưa “giáo sư”.
Và cuối cùng, vì ông "giáo sư" than thở rằng: “ hầu như chưa thấy bất kỳ nước nào thiết kế đường tàu kỳ quái như ở ta”.
Thì đây, xin hầu "giáo sư" - cong và cớn:



Mumbai


Dubai

Las Vegas
Sydney



Melbourne

Sydney

Sydney

Sydney

South Korea 

India

Tokyo
Bổ sung:
1. Tham khảo giá:
Tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên: khoảng 2.000 tỷ VNĐ/km, (có khoảng 2.6km đi ngầm từ Bến Thành đến Ba Son, 3 ga ngầm, 11 ga nổi)
Tuyến metro Nhổn – Ga Hà Nội: 2.600 tỷ VNĐ/ km (có 4 km đi ngầm, 4 ga ngầm, 11 ga nổi).
Tuyến metro Cát Linh - Hà Đông: 1.400 tỷ VNĐ/km (11 ga nổi)
Lưu ý càng đi ngầm, càng lắm ga càng đắt.

Suất đầu tư một số tuyến metro tiêu biểu trong khu vực
Đơn vị: Triệu USD/km. Nguồn: BQL Đường sắt đô thị TP HCM

Tuyến đường
Năm hoàn thành
Suất đầu tư
Đặc điểm
Thượng Hải
1999
91
Vận tải lớn, ngầm 100%
Cao Hùng
1999
140
Vận tải lớn, ngầm 85%
Đông - Bắc Singapore
1998
150
Vận tải lớn, ngầm 100%
Tây Hong Kong
1999
220
Vận tải lớn, ngầm 38%
Manila 3
1999
50
Vận tải nhẹ, đi trên cao
Bangkok
1999
73,6
Đi trên cao
Bangkok
1999
139
Đi ngầm toàn bộ


2. Tham khảo bài của Chung Nguyen đã đăng trên báo Thanh niên, ở trên đã dẫn link nhưng bị lỗi, dưới đây chép lại từ facebook của chung-nguyen

Tại sao đường sắt lại nhấp nhô?

Mỗi khi bạn đọc báo Dân Trí, và thấy báo đặt câu hỏi gì đó liên quan đến kỹ thuật, hãy chửi thề một câu rồi đọc tiếp vì đằng nào khi đọc xong bạn cũng sẽ phải chửi thôi. Nên chăng ta yêu cầu tòa soạn này tuyển phóng viên ít nhất có trình độ trung học cơ sở trở lên?

Câu hỏi đây: Tại sao đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông uốn lượn mấp mô?

http://dantri.com.vn/su-kien/tai-sao-duong-sat-do-thi-cat-linh-ha-dong-uon-luon-map-mo-1089582.htm

Tôi trả lời luôn, cho nó đẹp đấy, có sao không?

Đường sắt nhấp nhô là một phát minh ra đời từ thế kỷ 19, năm 1832 Richard Badnall đã xin cấp pa tăng cho sáng chế này. Ưu điểm của nó là hiển nhiên: tiết kiệm năng lượng cho đầu tầu hỏa vì thời kỳ đó người ta vẫn còn đang dùng đầu máy hơi nước. Ngoài ra, đường sắt nhấp nhô còn có một ưu thế tuyệt vời nữa đó là tăng hiệu suất tạm thời của động cơ mà không cần một bánh đà khổng lồ để lưu trữ năng lượng, nên nó được áp dụng rộng rãi trong các tuyến đường sắt cần mô men quán tính lớn để leo dốc đồi núi, trước một đoạn lên dốc luôn là một đoạn xuống dốc để lấy đà, thiết kế chung là như vậy.

Diễn giải sáng chế đường sắt nhấp nhô của Richard Badnall

Nguyên lý thế này, khi bạn treo một quả rọi bằng một sợi dây buộc cố định tại điểm z (hình bên trái), kéo vuông góc từ đường trực giao với điểm a, và thả nó ra, nó sẽ rơi tới điểm b do trọng lực, nhưng trong quá trình rơi, nó nhận được nhiều xung lượng và sẽ chạy tới tận điểm c. Tương tự với đường sắt nhấp nhô (hình bên phải).



Tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông dài 13,05 km với 12 ga, điều này đồng nghĩa với việc mỗi ga chỉ cách nhau hơn 1km, đứng ở ga này có thể nhìn thấy ga kia nếu không vướng vật cản, cho nên việc tuyến đường sắt này uốn lượn cong cong như con Rồng thời Lý là đương nhiên. Tàu rời ga lao xuống dốc tận dụng đà để tiết kiệm năng lượng, tàu tới ga lên dốc để giảm quán tính và tăng an toàn khi phanh, hay các bạn thích bất chấp hết xây thẳng tắp như cẳng Ngọc Trinh để lượng điện tiêu thụ của tàu tăng gấp đôi và tính an toàn giảm còn một nửa?

Tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông có khoảng cách các ga ngắn nên không được thiết kế chạy với tốc độ quá cao mà cần tiết kiệm nhiên liệu và an toàn do được xây dựng trong thành phố và tần suất sử dụng lớn.
Ở một nước nhiệt đới nóng ẩm gió mùa như Việt Nam, đường sắt nhấp nhô còn có một ưu điểm nữa đó là hạn chế sự giãn nở của đường ray và cả dầm cầu tương tự như những tấm tôn thép lợp nhà, giúp tăng tuổi thọ công trình và an toàn trong vận hành.

Đường sắt nhấp nhô ở Đài Loan, địa hình và khí hậu của hòn đảo này có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam.

Về mặt kỹ thuật xây dựng, các bạn nên hiểu rằng xây một đoạn đường sắt trên cao thẳng tắp thì dễ hơn, rẻ hơn, tiết kiệm vật liệu và nhân công hơn là xây nhấp nhô, nó khó từ làm cốt thép, ghép cốp pha, đổ bê tông và thi công ray sắt, nếu không phải do thiết kế như vậy, nhà thầu không rỗi hơi làm nhấp nhô cho các bạn đâu.

Ảnh đường sắt đô thị nhấp nhô hiện đại bậc nhất thế giới ở Dubai, nó thậm chí còn nhấp nhô hơn cả mái tóc bồng bềnh của Công Phượng nên đừng quá lo lắng về tính an toàn, họ phát triển đi trước nước ta cả thế kỷ đấy.